AKP Oyları MHP'ye aktı

7 Haziran seçimi sayılmazsa 2007’den bu yana girdiği genel seçimlerdeki en düşük oy oranını alan iktidar partisi 69 kentte gerilerken sadece 12 ilde oylarını artırmış: Edirne, Ağrı, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari, Kars, Mardin, Siirt, Tunceli, Van, Şırnak ve Ardahan. Bu illerde MHP’nin de gözle görülür oy artışları var. Edirne hariç bu kentler, 2015’ten sonra geri dönülen ‘güvenlik konsepti’ nedeniyle asker, polis, istihbaratçı vb. personel yığılan kentler. Bu personelin oylarının devleti temsil eden iki partiye yoğunlaşması söz konusu artışların gerekçesi olabilir. Zaten HDP Eş Genel Başkanı Sezai Temelli de MHP’nin bölgedeki oy artışına ilişkin bir soruyu yanıtlarken ‘garnizon etkisi’ kavramını kullanıyor. MHP’nin bazı Kürt kentlerindeki sıra dışı (ama ülke geneli sonuçları üzerindeki etkisi sınırlı) oy artışları, “bu partinin doğudaki oyları üzerinden yapılan bir seçim hilesi olabilir mi” sorusunun yaygın olarak tartışılmasına yol açtı.

Ancak MHP’nin Türk/Türkmen aşiretleri gibi geleneksel olarak oy alabildiği ya da AKP’ye rakip olabileceği, Adıyaman, Maraş, Urfa, Erzurum, Erzincan, Iğdır, Gaziantep gibi illerdeki oy artışı ihmal edilerek (ki bu kentlerde MHP’nin artışı kadar, hatta yer yer daha çok AKP kayıpları var, bunlara aşağıda değineceğiz) sadece MHP’nin oy artışının ‘anormal’ olacağı illere bakıldığında ise tablo şöyle:

Ağrı: 2.523 oy (%0,98)
Bitlis: 3.812 oy (%2,14)
Bingöl: 6.228 oy (%4,11)
Diyarbakır: 7.003 oy (%0,78)
Hakkari: 3.202 oy (%2,26)
Mardin: 7.467 oy (%1,84)
Muş: 4.701 oy (%2,45)
Tunceli: 1.911 oy (%3,14)
Van: 10.823 oy (%1,94)
Batman: 1.905 oy (%0,58)
Şırnak: 6.708 oy (%2,77)

Hepsinin toplamı 56 bin 283 oy yapıyor ve bu da bölgeye yığılan güvenlik gücü ile devlet görevlileriyle en azından büyük bölümü açıklanabilecek, öyle olmasa bile MHP’nin toplam oyu üzerinde anlamlı bir katkı oluşturmayacak bir sayıya tekabül ediyor. (Toplam 5 milyon 564 bin 517 oyun yüzde 1’i.)

AKP’DEN MHP’YE YOĞUN HAREKET

AKP’nin 69 ilde oy kaybettiğini söylemiştik. Oy kaybının en çok yaşandığı iller şöyle:

Adıyaman (%-14,4), Bolu (%-10,7), Çankırı (%-9,9), Elazığ (%-12,2), Erzincan (%-12), Erzurum (%-13,3), Gaziantep (%-10,3), Konya (%-15,1), Kayseri (%-15), Kütahya (%-12,8), Malatya (%-14), Maraş (%-13,3), Niğde (%-13,3), Ordu (%-14,5), Rize (%-11,1), Sivas (%-14), Aksaray (%-15,5), Bayburt’ta (%-16), Kırıkkale (%-18,6), Kilis (%-14,8), Düzce (%-14,7)… Sakarya, Samsun, Tokat ve Trabzon’da da 10 puan civarında kayıplar var.

Orta ve Doğu Anadolu; Batı, Orta ve Doğu Karadeniz; İç Ege; Kilis, Antep gibi güney sınırı kentleri… Buralarda, Erdoğan değil ama AKP hasar görüyor. Parti tüm kalelerinde, hatta Rize’de bile ağır kayıp yaşıyor. Oyları yüzde 10’un üstünde, yüzde 20’ye varan oranda eriyor. Bir başka deyişle muhafazakar kalelerde her 10 ila 5 AKP seçmeninden biri partisini terk ediyor. Ve bu seçmenler, zaten olağanüstü eşitsiz koşullarda gidilmiş bir seçimde, karşılarına çıka(bile)n ikinci seçeneğe, üstelik milliyetçi-muhafazakar geleneklerle uyumlu ve şimdilik iktidar blokunda görünen MHP’ye yöneliyor. İYİ Parti bu bölgelerde bir miktar milliyetçi oyu koparıyor; ama MHP, AKP’den gelen oylar sayesinde ‘zarardan kâra’ geçiyor.

Yukarıda sıralanan, AKP’nin dramatik oy kayıpları yaşadığı tüm kentlerde MHP oyları anlamlı şekilde artıyor. Örneğin tütün yasaklarıyla büyük sıkıntı yaşayan Adıyaman’da AKP oyları 1 Kasım 2015’te 222 bin iken, 24 Haziran’da 191 bine düşüyor. Adıyaman’da daha önce 22 bin oy alan MHP ise 31 bine yükseliyor. Üstelik İYİ Parti de bir kısmı MHP’den olduğu şüphe götürmez 18 bin oy alıyor. Tütün satışı yasaklarını protesto etmek isterken gaza boğulan üretici köylünün, aracıların, küçük esnaf ve tüccarın oluşturduğu Adıyaman ekonomik organizması, başkanlık seçimi için Erdoğan’ı destekliyor ama partisini terk ediyor.

Benzer bir durum, fındık ve çay üreticilerinin önemli sıkıntılar yaşadığı Orta ve Doğu Karadeniz kentlerinde de geçerli. Belli başlı tüm Karadeniz kentlerinde AKP yüzde 10’a varan kayıplar yaşıyor. Buna karşın MHP Düzce’de %10’un, Ordu ve Rize’de %7’nin üzerinde oy artışı yaşıyor.

Hakkı Özdal

GAZETEDUVAR

Anahtar Kelimeler:
AkpKaydıMhpyeOyları
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.