Halil İnalcık 100 yaşında

 İlber Ortaylı şöyle diyor: “O bize talebesi olarak bakıyor, biz de ona hoca olarak bakmaktan başka şey düşünemeyiz. Bilgisi açısından zaten bizim aramızda hocanın lakabı; Şeyhü'l-müverrihîn (tarihçilerin şeyhi)…” Tarihçilerin şeyhi, yani Halil İnalcık... Bugün onun doğum günü, bir asrı geride bırakan büyük çınar 100 yaşına girdi. Timaş Yayınları, 66 kitap ve 500'e yakın makalesiyle tarih yazıcılığında çığır açan İnalcık'ın doğum gününü iki ciltlik ‘Tarihe Düşülen Notlar' adlı prestij kitabıyla kutluyor. Bugünden itibaren satışa çıkan eserin birinci cildinde, Halil İnalcık'ın muhtelif yer ve zamanlarda yaptığı konuşmalar yer alırken; ikinci cilt, usta tarihçiyle 1947'den 2015'e kadar yapılmış röportajlardan oluşuyor. Zeynep Berktaş'ın editörlüğünde hazırlanan eser, İnalcık'ın tarihî-güncel birçok konuyu kapsayan ve asırları aşan metodolojik değerlendirmeleri, her biri birer ders niteliği taşıyan konuşmalarıyla birleşiyor ve tarihe düşülen en anlamlı notlardan biri oluyor…

7 Eylül 1916'da, Kadıköy Kızıltoprak'ta bir köşkte, kalabalık bir ailede dünyaya geliyor İnalcık. Tam bir İstanbul sevdalısı olarak yetiştiriyor onu babası Kırım göçmenlerinden Seyit Osman Nuri Bey. Surlarda geziyor, müzelere gidiyor, Osmanlı'nın son dönemine, meraklı bir çocuğun gözlerinden bakıyor. Tarih sevgisi de işte bu dönemlerde yeşeriyor içinde.

Daha sonra ilk tahsiline Cumhuriyet'in kuruluş yılında, 1923'te Ankara Gazi Mektebi'nde başlıyor. Ortaöğretimine bir yıl Sivas Muallim Mektebi'nde devam edip, 1931'de Ankara'da tamamlıyor. Lise eğitimini ise o dönemin en iyi okullarından biri olan Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi'nde alıyor. O dönemlerin deyişiyle yüksek tahsiline yine Ankara'da, 1935'te Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nde başlıyor. 1940'ta mezun olan İnalcık, Timur üzerine hazırladığı bir seminerle Fuad Köprülü'nün dikkatini çeker ve bir akademisyen olarak yükselişi o günlerde başlar. Köprülü'nün takdir ve tavsiyesiyle 30 Nisan 1940'ta mezun olduğu fakültede Yeni Çağ Kürsüsü'ne ilmî yardımcı tayin edilir.

İnalcık'ın akademideki konumu ve önemi malum. Dünya çapında bir tarihçi o. Dünyanın her yerinden üniversiteler ona fahri doktora unvanları verdi, kitaplarını derslerde okuttu, hatta Cambridge Uluslararası Biyografi Merkezi Halil İnalcık'ı dünyada sosyal bilimler alanında sayılı 2000 bilim adamı arasında gösterdi. Amerikalı ünlü sosyal bilimci Immanuel Wallerstein'dan dinleyelim: “Onu dar anlamda bir ‘tarihçi' olarak düşünmek elbette yetersiz kalır. Bizzat tarih disiplinine şekil vermiş, kendi metodolojisini ve bilgi birikimini tarihçilik mesleğine kazandırmış bir kişi olarak İnalcık, bilim çevrelerinin üzerinde uzlaştığı seçkin bir isimdir... Yeni kuşak tarihçiler, Akdeniz, Osmanlı ve Balkan tarihi üzerindeki birçok yanlışın tashih edilmesini ona borçludur.”

İnalcık ve edebiyat

İnalcık'ın akademik başarısını bu kısacık alanda anlatmak olanaksız. O yüzden gelin biz onun başka yönlerine değinelim. Büyük tarihçi yalnızca tarihle de ilgilenmiyor, aynı zamanda kendini edebiyatçı olarak da niteliyor. Bundan üç yıl önce “Dua edin, 100 yaşını göreyim.” dediği, Zaman Pazar'dan Samet Altıntaş ve Sevim Şentürk'e verdiği röportajda, “Benim şair olduğumu bilmiyor musunuz?” diye soruyor. İngilizce yazdığı şiirler kadar aruz ölçüsünde yazdığı şiirlerinden de bahsediyor, en sevdiği şairlerden birinin Fuzuli olduğunu söyledikten sonra. Hoca'nın en sevdiği edebiyatçılara gelince; onlar da Halit Ziya Uşaklıgil, Peyami Safa, Refik Halid Karay, Ömer Seyfeddin gibi ustalar.

Büyük ustanın hayatından bahsederken 1945 yılında hayatını birleştirdiği sevgili eşleri Şevkiye Işıl Hanım'dan söz etmeden olmaz. İnalcık, “Eşim beni her zaman destekledi, cesaretlendirdi. Bu sayede dünyaca tanınmış bir akademisyen olabildim. Oysa herkes bu kadar şanslı değildi.” diyor. 44 yıllık yol arkadaşlığı 1989 yılında Şevkiye Hanım'ın hayatını kaybetmesiyle kesintiye uğruyor. Belki de ikinci kavuşmanın cennette gerçekleşeceğini ümit ettiğinden bir daha kimseyle evlenmiyor İnalcık. Hayattaki en büyük pişmanlığı olarak da bütün bu çalışmaların arasında eşine az zaman ayırmasını gösteriyor.
Anahtar Kelimeler:
100YaşındaHalilInalcık
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.