Unkapanı'nda şöhret yolu kapandı

Küresel ditijal müzik ekonomisi geçtiğimiz yılda yüzde 4 büyüyerek, 5.9 milyar dolar gelir elde ederken, ülkemiz müzik piyasası adeta can çekişiyor. Türkiye müzik tarihinin yazıldığı Unkapanı Plakçılar Çarşısı, internet ve korsana yenildi. Müzik dünyası, internetten gelecek telif hakkı gelirleri ile ayakta kalmaya çalışırken, piyasadaki birkaç ünlü isim dışında, yeni isimlere şöhret yolu kapalı. Çoğu yapımcı, fiziki olarak CD basmıyor ve itunes gibi sitelerde şarkıları yayınlıyor.

50 MİLYON LİRAYA DÜŞTÜ

20 yıl önce 100 milyon olan yıllık albüm satışlarının 5 milyona kadar düştüğü müzik piyasasında, bir zamanların büyük firmaları da kepenk kapatıyor. Sektörün son temsilcileri, pazarın 90'lı yıllarda 1.5 milyar liraya ulaştığını ancak şimdilerde 40-50 milyonluk bir iş hacmi olduğunu söyledi. Yapımcılar, sektörün teknolojiye değil yasal sorunlara yenildiğini önemle vurguladı.

30 YILDA KAYIP YÜZDE 95

Şu ana kadar 300'ün üzerinde sanatçı ile 4 binden fazla şarkıya ve bir o kadar anıya imza atan Elenor Müzik Kurucusu ve Yapımcı Muhteşem Candan, internetle birlikte sektörün bitme noktasına geldiğini belirterek sorunun ana nedenini: 'Her 10 yılda müzik piyasası yeni bir teknoloji ile tanıştı. Ancak yasal düzenlemeler hep geriden geldi. Bu sırada da korsan üretim önlenemedi' sözleriyle açıkladı. Candan, sektörün son 30 yılını şöyle özetledi: '80 ve 90'lar müzik dünyasında bir kırılma noktası çünkü kaset teknolojisi sayesinde evlerde, arabalarda her yerde müzik dinlenir oldu. Satışlar arttı. Anadolu'ya taşınacak mallar yarışırdı eskiden. İlginçtir müziği dinleyen insan sayısı arttıkça bizim gelirimiz azaldı.'

PARANLA ALBÜM YAP

'Müziğin kalbi burada, peki kendi ne durumda' diyoruz ve Candan'ı dinliyoruz: 'CD üreten fabrikalar, profesyonel kayıt stüdyoları kapandı. Haliyle buradan ekmek yiyenler de işsiz kaldı. Yan sanayii hepsi bitti.' Muhteşem Candan, prodüktörlüğün ulaştığı durumu, 'Yapımcı değil, yayıncıyız' ifadesiyle tanımlıyor. Nedenini ise şöyle açıklıyor: 'Maliyetini karşılarsanız albüm yapmanız mümkün. Sanatçı artık prodüktör. Her bestecinin evinde stüdyosu var.' Candan, sektörün halini gözler önüne sermek için şu rakamları paylaştı: 'Bundan 20 yıl önce Türkiye'de 100 milyon bandrol satılırken; şimdi satılan 5 milyon bandrol yani, yüzde 95'lik kayıp var. Bunu, sektörün gelir olarak da düşünebilirsiniz.'

Youtube ile anlaşalım

Telif ücretinin ödenmesi için de şarkının indirilmesi gerektiğini ifade eden Candan 'Sektörün ciddi sorunları var. Telif ödeyen firma ya da kurum sayısı o kadar az ki. Mesela, Youtube'un bizimle (4 meslek grubuyla) anlaşması lazım' dedi.Candan'a özlediklerini soruyoruz: 'Unkapanı'na, bu ofise 1973 sonunda geldim. İlk plağımız Ferdi Tayfur ile 'Çeşme'. Her şeyi gördüm. Müslüm Gürses ile onlarca albüm yaptık. En çok stüdyolarda sabaha kadar kayıt yaptığımız, müzik dünyasının o verimli dönemlerini özlüyorum.'

Yasalarda acil çözüm gerekli

Muhteşem Candan, Türkiye ekonomisinden, müzikal zenginliğimizden ve yarından ümidini: 'Yabancı yatırımcı aslında pazara girmek için bekliyor. Ancak yasal düzenleme gerekli' sözleriyle özetliyor. Neden hala buradasınız sorusuna cevabı açık ve net: 'Aşk.' Muhteşem Candan, müzik tarihini plaklar üzerinden anlatıyor ve bu sırada imtihan ediyor bizi. İnsan en çok ne zaman müzik dinler biliyor musun? diye soruyor. 'Aklına ilk gelen doğrudur' deyip cevap verecekken, Muhteşem bey, müziğin yaşamla ve teknolojiyle ilgisini anlatırken, İlhan İrem, 'Anılar türlü çeşitli, yarınlarda yine öyle' diyor (1989).

Şivan Perwer için 30 kişi aracı olurdu

Müzik piyasasında nasıl para kazanılır sorusuna yanıt arıyoruz. Unkapanı'nda Barış Plak Müdürü Şerif Bilişik ve Müzik Editörü Ülkü Turtup ile karşılaşıyoruz. İki isim de '30 yıldır buradayız' diyerek, dijitalleşme sorununu tekrarlıyor. 'Unkapanı'nı sen o zamanlarda görecektin' diyen Turtup, ekliyor: 'Bir umudun peşindeki şöhret adaylarıyla doluydu buralar.' Turtup, müziğin nabzının ve satışların zamana hatta ülke gündemine göre değiştiğini söyleyerek, 'Her dönemin özelliği başkadır. Mesela, bir ara Kürtçe çok satıyordu. Yasaklı dönemde. Her firmada 10-15 Kürtçe söyleyen şarkıcı vardı. Mesela, Şivan Perwer'in albümünü alabilmek için 30 kişi araya girerdi' dedi. Bilişik ekliyor: 'Son yıllarda Kürtçe'nin üzerindeki baskılar ortadan kalktı. İnanın satmıyor artık.' Turtup ayrıca, 'Sektör bitiyor. Ama biliriz, duygu varsa müzik ölmez' diyerek finali yapıyor. 'İşte böyle arkadaş, başka soru varsa cevaplayalım.' İlginçtir anlatılanlarla aklımıza gelen: 'Altun Hızma Mülayim- Abdurrahman Kızılay.'

Dolandırıcı yapımcılar ortaya çıktı

Ülkü Turtup, yine 80 ve 90'lı yıllarda sektörün en parlak dönemini yaşadığına işaret ederek, sözlerini şöyle sürdürüyor: 'Tarlasını, evini satan o dönem yapımcı oldu. Kasetlerin milyonlar sattığı zamanlar. Haliyle korsan kaset yanında, korsa yapımcı da çıktı. Anadolu'dan şöhret olmaya gelenlerin parasını alıp kaybolanların hikâyesi de çoktur. Kaset çöplüğü olan zamanlar mesela. Bir nevi şöhret kapanı.'

Biri gidiyor yüz tanesi açılıyor

Müzik Editörü İkramettin Bayrak: 'Artık, konser ayarlamak için albüm yapılıyor ' dedi. 'Hala buraya meşhur olmak için gelen var mı?' diye soruyoruz, gülerek '1986'dan beri burdayım, akıllısı gelmiyor, ama inanın eskiden de pek normali gelmezdi' diyor. Bayrak bazı firmaların, küçükleri satın alarak büyüdüğünü söyledi. Amaç, o firmaların telif hakkı gelirlerini almak..

Müziğin 20 yılını dinlemek

Unkapanı hikayesi, keşke bitmese türünden bir haberdi bu hafta. Mesela yarın yine gitsek dedirten. Sadece müziği değil Türkiye'nin son 20 yılını dinlerken söz ve müzik Muhteşem Candan'a aitti diyebiliriz. Çarşıda herkes onun adını zikretti. Arka vokallerde Unkapanı yapımcıları insana ait hikayeleriyle renk kattı. Unkapanı'nın 35 yıllık çaycısı 1 hafta boyunca, bizi servis yaptığı her dükkanda gördü, 'Ulan yine mi sen. Ne dinledin be arkadaş. Neyse, yarın yine gel' şeklinde nakaratta duyduğunuz bas sesler ona ait. Bu arada, Muhteşem Candan'ın sorusuna geri dönecek olursak: insanın çok fazla müzik dinlediği bir dönem daha vardır. Hani, her şarkıyı her duyguyu üzerine alındığı zamanlar. Yarın görüşürüz.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.