Ukrayna’daki Ayaklanmalarda Sosyal Medya

Ukrayna’da 21 Kasım 2013 tarihinde başlayan protestolar da sosyal medya çok önemli bir rol oynamaktadır. Protestoların başladığı günden itibaren sosyal medya üzerinden bilgi paylaşımı yoğun olarak devam etmiştir. Özellikle Facebook ve Twitter aracılığıyla katılımcılar tarafından aktarılan bilgilerin devamlı güncellenmesi neticesinde genç kuşak sosyal medya paylaşımlarıyla radikal bir kesim olarak ilan edilmiştir. Ukrayna’daki protestocuların sosyal medyada boy göstermeleri dünya kamuoyu tarafından da dikkatle izlenmektedir.  Bu çalışmada da Ukrayna’daki protestolar ve bu süreçteki sosyal medya kullanımı konusu değerlendirmeye alınacaktır.

 

Öncelikle, Ukrayna’daki protestoların başlangıç tarihinden itibaren yaşanan önemli gelişmeler ele alınarak protestoların nasıl bir seyir izlediğine bakılacaktır. Ukrayna’daki protestoların resmi olarak başlangıç tarihi 21 Kasım 2013 olarak verilmektedir. Bu tarihte Ukrayna, Avrupa Birliği ile Serbest Ticaret ve İşbirliği Antlaşmasını imzalamama kararını açıklamıştır. Daha sonra, 30 Kasım 2013 tarihinde Kiev’de çevik kuvvet birlikleri şiddetli bir baskı altında düzinelerce hükümet karşıtı protestocuları alıkoymuştur. 17 Aralık 2013 tarihinde ise Rusya, Ukrayna’dan 11 Trilyon Euro değerinde hükümet bonolarını satın almayı kabul etmiştir ve doğalgaz satış fiyatını yarıya indirmiştir.

 

Protestoların dönüm noktası olarak kabul edilen 22 Ocak 2014 tarihinde Kiev’de iki gösterici polisle çatışma sonucu hayatını kaybetmiş ve bunun sonucu olarak protestolar başka şehirlere yayılmaya başlamıştır.  25 Ocak 2014 tarihinde ise Cumhurbaşkanı Viktor Yanukovych muhalefet partisine başbakanlık dâhil olmak üzere en üst düzey pozisyonları teklif etmiş fakat bu tekliflerine karşılık bulamamıştır[1]. Netice olarak, Cumhurbaşkanı Viktor Yanukovich muhalefetin isteklerinin çoğunluğunu kabul ederek başkent Kiev’de üç aydır devam etmekte olan direniş hareketini sonlandıracağına dair söz vermiştir. Ukrayna’daki yaşanan son gelişmelerden birisi de 28 Ocak 2014 tarihinde, Ukrayna Başbakanı Mikola Azarov’un görevinden istifa etmesidir. Azarov’un görevini bırakması kabine değişimine yol açmış, Başbakanlık görevine muhalefet cephesinden Sergey Arbuzov atanmıştır[2].

 

Olayların başladığı günden itibaren, Ukrayna’daki ayaklanmalardaki önemli gelişmelerin aktarımı ve paylaşımında sosyal medya büyük bir rol oynamaktadır. Bu açıdan sosyal medya kullanımı konusu, Ukrayna’da halkın farklı kesimleri tarafından hangi işlevde kullanıldığı ve protestoları hangi açıdan etkilediği dikkat çekmektedir.

 

Ukrayna Protestolarında Sosyal Medyanın Rolü

 

Ukrayna’daki protestoların gelişme süreçlerinin aktarılması ve yayılmasındaki en önemli faktörlerden birisi de sosyal medyadır. Sosyal medya, genç kuşağın sosyal hayatta yaptıklarını  birbirlerine göstermek ve dünyaya duyurmak açısından en önemli araçlardan biri olarak gösterilmektedir. Ukrayna’daki kullanılan en önemli sosyal medya araçları arasında Facebook, Twitter ve VKontakte[3] bulunmaktadır. Hatta belli yaş grupları arasında sosyal medya’daki paylaşımların içerikleri konusunda ayrışmalar söz konusu olmuştur. İngiliz bir araştırma şirketi adına protestolara katılan Tamara Martsenyuk ve Olga Onuch isimli iki araştırmacının anket sonuçlarından aldıkları verilere göre, Ukrayna’daki ayaklanmalarda sosyal medya kullanıcılarının çoğunluk 30 yaş ve üstü olduğu fakat 30 yaş ve altı kullanıcıların sosyal medyayı daha bilinçli kullandıkları belirtilmektedir. Araştırmaya göre, öğrenciler ve 30 yaş altındaki genç kuşak, medyaya aşina olan terimleri daha iyi kullanmaktadır. Kullandıkları terimler arasında “AB Üyeliği”, “Küresel İnsan Hakları” ve “Özgürlük” gibi soyut kavramlara başvurmaktadır. Genç nesil, özgürlüklerinin kısıtlaması konusunda bir üst kuşağı suçlamaktadır. Sosyal medya aracılığı ile paylaştıkları suçlamalar arasında “Eşkıyaların yaptıkları yolsuzluklardan sıyrılmaları” ve “Sovyet dönemi olmayan çocukların özgür bir Ukrayna için mücadele vermesi gerek çünkü yaşlı nesil mücadele etmeyecek” gibi cümleler içermektedir.[4]

 

Martensenyuk ve Onuch’un araştırmasında, 30 yaş ve üstü katılımcılar en yüksek oy oranına sahip olan çoğunluk olarak gösterilmektedir. Bu jenerasyonu temsil eden protestocuların odaklandığı konuların başında ise daha somut olan ekonomik güvence, çocukları için daha iyi imkanlar, vize kısıtlamaları ve normal bir Avrupa demokrasisinde yaşamak gibi hususlar gelmektedir. 30 yaş ve üzeri protestocular, şu anki rejime karşı kendilerinin oy veren çoğunluk olarak protestolarda yer aldıklarını belirtmektedirler.

 

Araştırmada ayrıca, 55 yaş ve üzerindeki protestocular, ayaklanmaların direk bir parçası olarak yer almayan ama kendilerini “protestoların koruyucusu” olarak ilan ettikleri vurgulanmıştır. Bu katılımın ardındaki en temel sebep ise kuşak olarak kendilerinin birçok adaletsizlikle karşılaşmış olmalarıdır. Bu kuşağın, ailelerini geçindirmek için çalışmak zorunda olan yeni nesilleri temsilen, meydanlara indiklerini ve aslında yeni nesiller için ayaklanmalarda yer aldıklarını belirtmesi ise oldukça anlamlıdır.

 

Değerlendirme

 

Ukrayna’daki ayaklanmaları, Ukrayna’nın Avrupa Birliği ile anlaşmadan çekilmesine karşı bir tepki olmaktan çıkıp daha farklı bir boyut alarak hükümetin halkına uyguladığı baskıcı rejime son vermesi için mücadeleye dönüşmüştür. Bu mücadelede meydanlardaki en tehlikeli silah olarak “sosyal medya” yer almıştır. Sosyal medya kullanan farklı kuşakların protestolara değişik yollardan yaklaşmalarına rağmen, her neslin protestolardan elde etmek istediği sonuçlar ortaktır. Ukrayna’daki ayaklanmaların kuşaklar arası çatışmalar içermesi dahi ortak sonuçların elde edilmesine engel olmamıştır. Ayaklanmalarda, sosyal medya daha çok 30 yaş altı genç kuşak tarafından benimsense de, protestolarda katılımcıların çoğunun diline tercüman olduklarına işaret edilmektedir.

 

Ukrayna’daki protestolar Taksim Gezi Parkı protestocularıyla kıyaslarsak; her iki olayda da bir bölgede başlayan küçük bir olayın diğer bölgelere sıçrayarak büyük bir etki yaratmasına tanık olmaktayız. Bu iki olayda da sosyal medya önemli bir iletişim ve etkileşim aracı olarak kullanılmıştır. Ukrayna’da devam etmekte olan protestolarda sosyal medya halen kullanılmakta ve sürece etki etmeye devam etmektedir. Bu süreç içerisinde protestocular ayaklanmaların farklı bir boyutunu ve sosyal medyanın protestolar üzerindeki etkisini göstermeye devam edecektir.

 

 


[1]Ukraineprotests 'spread' intoRussia-influencedeast ( 27 Ocak 2014) http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-25905031

Erişim Tarihi: 30 Ocak 2014

[2] Ukrayna’da Başbakan Azarov İstifa etti (28 Ocak 2014) http://tr.euronews.com/2014/01/28/ukraynada-basbakan-azarov-istifa-etti/  Erişim Tarihi: 2 Şubat 2014

[3] Rusça Sosyal Medya Ağı: http://vk.com/

[4]Onuch, Olga “Socialnetworksandsocialmedia in Ukrainian “Euromaidan” protests” (2 Ocak 2014)

http://www.washingtonpost.com/blogs/monkey-cage/wp/2014/01/02/social-networks-and-social-media-in-ukrainian-euromaidan-protests-2/ Erişim Tarihi: 25 Ocak 2014

 

http://www.turksam.org/tr/makale-detay/902-ukrayna-daki-ayaklanmalarda-sosyal-medya
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.