Ölüm Kavramı Çocuklara Nasıl Anlatılmalıdır?

Ölüm Çocuklara Nasıl Açıklanmalıdır?
Herhangi bir ölüm olayının çocuklara anlatılması gerçek bir stres kaynağı olabilir. Bir çok kişinin böyle bir strese hazır olmadığını ve bu durumdan ciddi anlamda endişe ettiğini biliyoruz. Oysa ki ölümün hayatın bir parçası ve doğal bir süreç olduğunu her zaman aklımızda bulundurmakta yarar var. Her ne kadar acı verici olsa da ölüm kaçınılmaz bir gerçektir.

Çocukların ölüm ile ilgili bizimle konuşmaya çalışmaları aslında bu olumsuz durum içerisinde çocuk iletişiminde büyük bir fırsattır. Böylesine büyük bir olayı sormaları merak etmeleri ve öğrenmeye hazır olmaları sizin konuyu anlatmanızı kolaylaştıracaktır. Bu nedenle çocuklarınız size ölümle ilgili bir soru sorduğu zaman doğrudan eğmeden bükmeden anlatın.

Ölüm kavramının çocuklara açıklanması gibi ciddi konularda kırılmasınlar, üzülmesinler diye çocuklarınıza beyaz da olsa yalanlar söylemeyin. Onların bu konu ile ilgili size sordukları sorular ve kendi akıllarında oluşan ölüm kavramını gerçeklikle yoğurarak anlatmalısınız.

Ölüm kavramını anlamaya başladıkları andan itibaren zaten etraflarında bir çok ölüm olayı gören çocuklara bu kavramı anlatmak düşündüğünüz kadar zor olmayabilir. Ölü böcekler, ölü kuşlar, ölü hayvanlar görmeleri onları canlı varlıkların ölebileceği olgusuna hazırlar. Çocuklarımıza okudukları masallarda ölüm olaylarından bahsedilir. İzledikleri çizgi filmlerde ölüm olayını görürler. Çocuklar zaten farkına varmadan ölüm kavramına maruz kalıyorlar.

Ölüm Zorluğunu Tartışan Sorunlar
İnsanoğlu içgüdüsel olarak kendisini üzen olaylardan kaçınır ve dolayısyla bunlarla ilgili konuşmaktan da kaçınır. Ancak bu durum çocukların gözünden kaçmaz. Bizi üzen bir ölüm olayı yaşandığı zaman hiç konuşmasak da belli etmemeye çalışsak da çocuklar durumu anlarlar.

Unutmayın çocuklar çok iyi gözlemcilerdir. Beden diliniz ve en küçük mimikleriniz bile çocuklarınıza çok şey anlatır.  Bu noktada onlara karşı iletişim kanallarını açık tutmak büyük önem taşır. Çocukların mantıkları şöyle işler. “Annem babam bana bunu anlatmak istemiyorlar. Bu konu onları çok üzüyor. Bu yüzden ben de konuşmamalıyım.” Bu mantık iletişim kanallarını çift yönlü olarak kapatır ve çocukların bu tip durumlarda stres ve endişe yaşamalarına neden olur.

Gelişim Aşamaları – Genel Bir Rehber
 

Ölüm Kavramı ve Gelşim Aşamaları
Ölüm Kavramı ve Gelşim Aşamaları

Okul öncesi çocuklar çoğunlukla ölümü geçici, geri dönüşü olan bir olgu olarak görürler. Okudukları öykülerde izledikleri çizgi filmlerdeki karakterler, tamamen yok olduktan sonra aniden tekrar canlanmaya başlarlar. Bu durum onlar için şaşırtıcı değildir.

Beş ve dokuz yaşları arasında, çoğu çocuk tüm canlıların öleceğini ve ölümün nihai son olduğunu anlamaya başlar. Bu yaş aralığında çocuklar ölümü kendileriyle ilişkilendiremezler.

Dokuz yaşından ergenlik dönemine kadar geçen sürede ise, çocuklar ölümü tam olarak anlamaya ve kavramaya başlar. Artık ölüm kavramı onlar için gerçek anlamındadır. Bir gün öleceğiz ve bunun geri dönüşü olmayacak.

Bu sınıflandırmaya rağmen her çocuğun (ve her insanın) eşsiz özellikte olduğunu ve çok farklı gelişim süreçlerine sakip oldukalarını göz ardı etmemek gerekir. Kavramları anlamak ve algılamak her çocukta farklı sürelerde gerçekleşir.

Küçük çocuklar için ölüm kavramını basit terimlerle açıklamak önemlidir. Örneğin, bir kişi öldüğünde nefes almaz, yemek yemez, açlık, susuzluk, soğuk veya sıcak hissetmez denilebilir. Onu tekrar göremeyeceği de söylenebilir.

Çocukların ölümle nasıl başa çıktıkları veya duygularını nasıl ifade ettiklerinden öte yetişkinlerin bu kavramı onlara nasıl anlattıkları önemlidir. Çocuklar hassas ve doğru cevaplara gereksinim duyarlar.

Okul öncesi veya küçük çocuklarla ölüm hakkında konuşmak
 

Birçok kişi, ölüm konusu hakkında okul öncesi ve küçük çocuklarla konuşmaktan çekinmektedir. Bu yaştaki çocuklar özellikle kısa ve basit açıklamalara ihtiyaç duyarlar. Somut ve tanıdık örnekleri kullanmak yardımcı olabilir. Örneğin, bilinen yaşam fonksiyonlarının yokluğu açısından açıklanarak ölüm daha açık hale getirilebilir – insanlar öldüklerinde, nefes almaz, yemek yemez, konuşmaz, düşünmez veya daha fazla hissetmezler; köpekler öldüğünde, daha fazla havlamaz ya da koşmazlar; Ölü çiçekler artık büyümüyor ya da çiçek açmıyor.

Çocuklar tekrarlama yoluyla öğrenirler, bu yüzden birkaç kez bu konuda bilgi vermeniz gerekebilir. Çocuklar zaman zaman fazla soru sorabilir. Her soruda tekrar tekrar anlatmak ve farklı örnekler vermeye çalışmak gerekebilir. Sabırla tekrarlayın.

Zaman geçtikçe ve çocuklar yeni deneyimlere sahip olduklarında, daha fazla açıklama ve düşünce paylaşımına ihtiyaç duyabilirler.

Bir çocuğun ölümün sonuçlarını ve duygusal etkilerini tam olarak anlaması zaman alabilir. Yandaki evde oturan yaşlı amcanın öldüğünü bilen bir çocuk onun karısı olan yaşlı teyzenin neden ağladığını sorabilir. Bu sorulara karşılık çocuğa vereceğiniz bir cevabınız olmalı. “Yaşlı teyze ağlıyor çünkü eşi olan yaşlı amca öldüğü için üzgün. Onu çok özlüyor. Önemsediğimiz biri öldüğünde hepimiz üzülürüz. ”

Ölümün kalıcılığını henüz tam olarak anlayamamış olsa da, bir çocuk ölümün ayrılık anlamına geldiğini ve ebeveynlerden ayrılmanın ve kendisiyle ilgili bakım kaybının korkutucu olduğunu düşünebilir.

Bakılmak, çocuk için gerçekçi bir endişe kaynağıdır ve çocuğa bu konuda güven verilmelidir.

Çocuklarınızla ölüm kavramını tartışırken hangi kelimeleri kullandığınızı bilmeniz önemlidir. Bazı çocuklar ölümle uykuyu karıştırırlar. Özellikle de yetişkinlerin ölümle ilgili konuşmalarında kullandıkları “ölüm uykusuna yattı”, “ebedi dinlenmek”, “huzur içinde yatsın.” gibi ifadeler onların kafasını karıştırır ve çocuklar buna bağlı olarak gece yatağa girmekten korkabilirler. Bu yüzden ölümü tanımlarken uyku, dinlence, uyumak, gitmek veya uzaklaşmak gibi kelimeler kullanılmamalıdır.

Okul öncesi ve küçük çocuklarla kafa karışıklığını önlemek için, sadece çok ciddi hastalıkların veya kazaların ölüme neden olabileceği söylenebilir. Hastalık ve kazaların ölüm sebebi olduğunu duyduklarına küçük bazı olayların (yatağa girmek gibi) ölüme neden olabilecek bir endişe kaynağı olmadığını anlarlar. .

Ölüm konusunu sadece yaşlılıkla ilişkilendirmek de hatalı bir yaklaşımdır. Genç birileri öldüğünde çocukların kafası karışabilir.

Dini Kavramlar
Din, yaslı bir zamanda birçok insan için gerçek bir güç kaynağıdır. Ancak dini mesajlar altı doldurulmadan verilirse çocukların aklı karışabilir. Ölen birinin arkasından “o şimdi meleklerle birliktedir ve çok mutludur” denilmesi çocuğun “madem o mutlu buradaki herkes neden mutsuz” sorusunu sormasına neden olur.

Cenaze Töreni ve Yas Tutma Süreci
Çocuğunuz bir cenaze törenine katılacaksa, bu tören sırasında veya sonrasında şahit olacağı durumlar için önceden hazırlıklı olmalıdır. Bu durumun üzücü bir durum olduğunu bazı kişilerin bu nedenle ağlayabileceğini ona açıklayın. Çocuğunuzu bu süre boyunca yanınızda tutun ve her konuda soracağı sorulara basit ve doğru cevaplar verin. Eğer cenazeye katılmak istemezse onu asla zorlamayın.

İnsan üzüldüğü durumlarda içindeki acıyı dışarıya akıtamazsa büyük sağlık sorunları yaşayabilir. Bu nedenle yas tutmak ve ağlamak çok önemlidir. Çocuklara bu ağlamanın bir zayıflık olmadığını açıklamak gerekir.

Özetle Çocuğunuza Ölüm Karamını Anlatırken Bunlara Dikkat Edin; 
 

Doğrudan ne olduğuna dair net bir bilgi verin.
Her türlü duygusal tepkiye karşı hazırlıklı olun.
Ölüm olayında kavram olarak ölüm kelimesini kullanın.
Ölüm kavramını küçük parçalara bölerek anlatın.
Gerekli durumlarda çocuğunuzla birlikte ağlayın.
Zorlu bir soru geldiğinde yalan söylemek yerine bilmiyorum deyin.
Çocuğun cenaze ile ilgili tüm süreçlere katılmalarına izin verin teşvik edin.
Çocuğunuz ölüm ile ilgili konuşmak istemezse konuşmayın
Çocuğunuza bir gün sevdiklerinin de öleceği fikrini aşılayın
Acınızı çocuğunuzdan saklamayın.
Sevdiklerinizin anılarını paylaşmaktan çekinmeyin.
Ölümle ilgili konuşuyorken çocuğunuz odaya girdiğinde konuyu değiştirmeyin.
Günlük rutinlerinizi değiştirmeyin.
Çocuğunuz çocukça bir tavırla gülmek isterse gülmesine izin verin. Onu ayıplamayın.

Anahtar Kelimeler:
ölümKavramıVEçocuklar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.