Karlov Suikastı Suriye'de Dengeleri Değiştirir mi?

 Katıldığı bir sergide silahlı saldırı sonucu hayatını kaybeden Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov'un cenazesinin ülkesine gönderilmesi için Ankara'da tören yapılırken; aynı anda Moskova'da Rusya, Türkiye ve İran dışişleri bakanlarının Suriye ile ilgili yaptığı ilk ortak görüşmenin sonuçlarının aktarıldığı basın toplantısı gerçekleşiyordu.

Büyükelçi öldürüldüğünde, Türkiye ve Rusya arasında uçak krizi benzeri bir kopmanın veya gerginliğin yaşanması ihtimali pek çok sosyal medya kullanıcısı tarafından kaygıyla dile getirildi.

Ancak sıradışı gelişmelerin yaşandığı coğrafyada Türkiye ve Rusya birbirine benzer sözcüklerin kullanıldığı açıklamalar yaparak, bu saldırının ikili ilişkileri etkilemeyeceğini açıklıkla dile getirdi. İşaret ettikleri ortak olgu 'provokasyon' oldu.

Analistler cenaze ve basın toplantısının, yan yana gelmesinin sembolik düzeyde bir anlamı olduğunu söylüyor.

Türk- Rus ilişkileri uzmanı Aydın Sezer'in dikkat çektiği nokta şu oluyor: "İki tarafın da birbirine ihtiyacı var. Bunun altını çizebiliriz."

Sezer, "Rusya'nın inisiyatifinde müdahalede bulunduğumuz Suriye'den onurlu bir çıkış için biz Rusya'ya ne kadar ihtiyaç duyuyorsak; Rusya da Suriye'de batı koalisyonundan kopan bir Ankara üzerinden bu ülkede yeni rejimin tesis edilmesinde Türkiye'ye o kadar ihtiyaç duyuyor."

Suriye sahasında birbirinin içine geçen çıkarlar, Büyükelçi'ye yönelik suikasta rağmen iki ülkenin elzem başlıkları konuşmasını zorunlu hale de getiriyor bir bakıma.

Ancak dünkü tablo, birbirinin içine geçen çıkarların yanı sıra özellikle Türkiye açısından birbirinin içine geçen olayların yarattığı zorunlu durumların da bir işareti olabilir.

Bu noktada Aydın Sezer, uçak krizinden 7 ay sonra, Haziran ayından beri yeniden görüşmeler yürüten iki ülke arasındaki ilişkilerde, Ankara'nın istediği hızda bir iyileşmenin olamadığını ve Suriye özelinde bundan sonra da inisiyatifin Rusya'nın eline geçtiğini vurguluyor.

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı'ndan (SETA) analist Nebi Miş ise buna katılmıyor ve sahadaki durumun ülkelerin pozisyonlarını her an değiştirebildiğine dikkat çekiyor:

"Suriye'de birçok değişken var. Bu değişen dinamikler üzerinden uluslararası aktörlerin politikaları da güncellenmek zorunda. Yüzde yüz Türkiye, Rusya'nın çerçevesini çizdiği bir alanda politika geliştirir diyemeyiz. Türkiye'nin karşılıklı bir müzakere içinde en azından Fırat Kalkanı ve kendi çıkarları açısından [politika] belirlediğini söylememiz gerekiyor."

Ancak Miş, büyükelçi suikastının müzakere masasında Türkiye'nin elini zayıflatan bir etki yaratmış olabileceği konusunda Sezer ile aynı görüşleri paylaşıyor: "Cenaze yoldayken masada Suriye'nin geleceğinin müzakere edilmesinin, müzakerenin tekniği açısından da belirli zorlukları barındırdığı muhakkak."
Zorlu bir dönemde aynı masa etrafından buluşmayı başaran Türkiye, İran ve Rusya'nın ortaya çıkardığı deklarasyon ise özellikle Ankara'nın Suriye politikasında bir süredir olgunlaşan bir değişimin yeniden dile getirilmesi anlamına geldiği görünüyor.

O da Suriye'de siyasi geçiş sürecinin Esad ile olabileceğine Türkiye'nin de onay veriyor olması.

Zira Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, basın toplantısından sonra yaptığı açıklamada, "Rusya, İran ve Türkiye Suriye'de önceliğin rejim değişikliği olmadığı konusunda mutabakata vardı" diyordu.

Peki öncelik neydi? Lavrov bunu 'teröristlerle mücadele' olarak açıklıyordu.

Nebi Miş, bu konuya bakış açısını farklı bir noktadan kurmak gerektiğini düşünüyor ve Türkiye'nin Esad'lı geçişe onay vermesi değil, kendi sınırını IŞİD ve muhtemel bir Kürt koridoruna karşı güvende tutmaya öncelik verdiğini belirtiyor.

Miş, "Burada DAİŞ ile mücadelede önemli bir başarı elde edildi. Bu başarının ardından Türkiye'de DAİŞ'in terör faaliyetleri azaldı. Bir başka önemli mesele kuzeydeki PKK kuşağının Türkiye için bir tehdit olmaktan çıkarılması. Dolayısıyla müzakerelerin çerçevesine bakarken ya da bu ülkelerle görüşürken bunu önceliyor. Esad'ın geleceğinden daha çok kendine tehdit olan örgütlerin geleceğini dikkate alıyor. Türkiye'nin pozisyonuna bu açıdan bakmak gerekiyor" diyor.
Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden Türkiye- Rusya ilişkileri üzerine çalışmalar yürüten Habibe Özdal'a göre ilişkilerin Ankara'nın değil Moskova'nın istediği hızda ilerlemesi daha muhtemel.

Özdal, uçak krizi sonrasında uygulamasına son verilen vize muafiyetinin yeninden başlatılmasının henüz gündemde olmadığını ve Türkiye'den giden mallara yönelik ambargonun kaldırılmadığını hatırlatıyor.

Özdal önceliğin daha çok Rusya'nın önemsediği enerji gibi alanlarda olduğunu söylüyor ve ekliyor: "Büyükelçi Karlov'un Ankara'daki suikast sonucunda hayatını kaybetmesi ikili ilişkilerde yeni bir kırılma yaratmayacaksa da normalleşmenin zamana yayılacağı görülüyor. Süreci hızlandırmak konusunda Türkiye'nin iyi niyet göstergeleri ve aktif dış siyaseti Rusya tarafının temkinli yaklaşımları ile karşılanıyor."

Özdal ayrıca iki ülkenin Suriye'deki işbirliğinin ise zaruri olduğunu söylüyor.

Kasım 2015'teki uçak krizinin ardından iki ülke arasındaki normalleşme, eski seviyesini yakalayamasa da Suriye cephesindeki ortak yaklaşımların 2015 öncesine nazaran hızla artması Rusya ve Türkiye'nin öncelikleri hakkında da bir fikir veriyor.

Dün yayınlanan deklarasyon ile Kazakistan'ın başkenti Astana'da yapılmaya başlanması öngörülen Suriye'de barış süreci görüşmelerinin akıbetini ise elbette ülkelerin ortak kararlılıkları ve bölgesel dinamikler, Suriye gerçekleri belirleyecek.

Benzeri olmayan bir ortak toplantı ile benzeri olmayan bir girişimin ilk adımlarının ABD, Avrupa ülkeleri ve Katar ile Suudi Arabistan gibi ülkelerdeki yankısının ne olacağı ise yakından izlenecek.

Emre Ordu
ONEDİO.COM

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.