İnternet Gazeteciliğinin Önüne Sansür Duvarı Örülüyor

Türkiye’de gazetecilerin özgürlükleri sınanmaya çalışılırken yeni bir kanun tasarısı daha gazetecileri hedef almaktadır. İnternet gazeteciliğinin denetimi için yeni kanun tasarısı 12 Mart 2014 tarihinde Meclis Başkanlığına sunulmuştur. Yeni yasa tasarısı ile internet gazeteciliği tehdit altına girmektedir. Meclis’teki son kanun tasarısında internet üzerindeki yayınlanan haberleri kontrol altına almayı hedeflemektedir. Tasarı da ayrıca, internet haber sitelerine yönelik savcılıkta iddianame hazırlanması iddia edilmektedir ve basın kartlarının ve ya resmi reklam-ilanlarının iptalinin öngörülmesi dikkat çekmektedir. Bu durumda internet üzerinde ifade özgürlüğünün kısıtlanması söz konusu olmaktadır. Bu bağlamda internet gazeteciliğini geleneksel gazetecilikten ayıran özelliklerini kaybetmesi ve bunun internet gazeteciliğine yönelik olası etkileri değerlendirmeye alınacaktır.

 

İnternet Gazetelerine Yönelik Yasa Tasarısının Amacı

 

Adalet ve Kalkınma Partisi hükümeti tarafından internet gazetelerine yönelik yeni yasa tasarısı hazırlandı. 5187 sayılı Basın Kanunu kapsamına giren internet haber sitelerini de alacak 15 maddelik yasa tasarısı meclis başkanlığına sunuldu. Yeni yasa tasarısı yasalaştığında, Türkiye'deki internet haber siteleri de artık gazete ve dergiler gibi süreli yayın olarak değerlendirilecektir.[1] Böylelikle interneti geleneksel basın araçlarından ayıran özelliğine de kısıtlama gelmektedir.

 

12 Mart 2014 tarihinde meclis başkanlığına sunulan tasarıda “basın mesleğinde çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki münasebetlerin tanzimi hakkındaki haber ve fotoğraf ajansları ibaresine internet haber siteleri de eklenerek” internet haber sitelerinin çalışanlarının da aynı kapsama alınacağı belirtilmektedir.[2] İnternetteki haber sitelerinde görev alan gazetecilerin geleneksel medyada çalışan meslektaşları ile aynı konuma getirilecektir.

 

İnternet haber sitelerinin süreli yayın kategorisi ile aynı duruma gelmesi sitelerin dergi ve gazeteler gibi künye koymaları zorunlu tutulacaktır. Haber sitelerinin sahipleri ve site sorumlularının adları, adresleri, haber sitesinin faaliyetlerinin yürüttüğü iş yerinin adresi ve hizmet sağlayıcısının adı, adresi ve ticari unvanının sitenin ana sayfasında yer alan   “iletişim” bölümünde yer alma zorunluluğu getirilecektir. Haber sitelerinin normal gazeteler gibi yayın cezasına çarptırılma durumunda site çalışanlarına basın kartı verilmemesi veya resmi ilan ve reklam imkânlarının verilmemesi gibi yaptırımların uygulanması söz konusu olacaktır.[3]

 

Yeni yasa tasarısına göre,  internet haber sitelerinin kayıtları için yönetim yerinin bulunduğu Cumhuriyet Başsavcılığı’na beyanname verme yükümlülüğü getirilecektir. Aynı zamanda bu sitelerin faaliyetlerini “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi” hakkında kanunda belirtilen içerik sağlayıcı ile yer sağlayıcı yükümlülüğüne uygun olarak yerine getirmesi gerekmektedir.[4]

 

İnternet haber sitelerini kısıtlayıcı bu yeni yasa tasarısı ile internet haberciliğinin özelliklerini yitireceğini görülmektedir. İnternet gazeteciliğinin geleneksel medyaya göre daha çeşitli alternatif ve içerik sunması hem okuyucular hem de gazeteciler açısından bir açık paylaşım platformu işlevi görmektedir. Bu yüzden internet gazeteciliğinin geleneksel medyadan ayıran özelliklerine bakmak gerekmektedir.

 

İnternet Gazeteciliğinin Geleneksel Gazetecilikten Ayıran Özellikler

 

Geleneksel gazetecilikte kamuoyuna mesajı aktarmak istediğimizde bir sermaye ve gazeteci istihdam etmek gerekmektedir. Geleneksel gazetecilikte haberin toplanması, yazılması ve yayına hazırlanması aşamalarının yürütüldüğü yazı işleri ve haber merkezlerinin yerel, ulusal ve uluslararası bir örgütlenme gerekmektedir. Geleneksel gazetecilikten ayıran başlıca özelliklerinin hızlı olması, geri dönülebilir olması, detaylara izin vermesi, yayıncı ve okuyucu açısından özgürleştirici bir özelliğe sahip olmasıdır.[5] İnternet gazetelerinin geleneksel basının aksine habere erişimi daha hızlıdır. En son haberler internet gazetelerinin sayfalarına anında düşmektedir ve devamlı güncellenmektedir. Görsellik ve işitsellik açısından haberlerin sunuluşu daha zengin bir içeriğe sahip olmaktadır. İnternet haber sitelerinin arşivleri zengindir ve okuyucular geçmişteki haberlere kolaylıkla ulaşabilmektedir. En çarpıcı ve okuyucular açısından işlevsel özelliği ise haberin içeriklerine yönelik anında geribildirimde bulunabilmesidir. Bu bakımdan internet gazeteciliği belli bir yerde konumlandırılmamalıdır

 

Değerlendirme

 

Bilgiler internette paylaşıldığı an orada kalıcı hale gelmektedir. Bilgiler internet ortamından kolayca kaldırılamamaktadır. İnternette bir olay paylaşıldığında “Gone Viral” (Virüs gibi yayılmak) deyimiyle anılmaktadır. Bilgi paylaşıldığı andan itibaren kolayca yayılabilmektedir. Haber sitelerinin geleneksel hale getirilmesine yönelik yeni kanun tasarısı bilginin kontrolünü sağlamakta yetersiz kalacaktır, çünkü internet paylaşım ortamı demektir. İnternetin sınırsız bilgi erişimi ortamında bilginin kaynağının kontrolü veya tek bir yerden bilgi aktarımının sağlanması imkânsız hale gelmiştir. İnternet haber sitelerine yönelik yeni kanun tasarısı internet üzerindeki haberciliği gelenekselleştirecektir. Yeni tasarının internet haber sitelerinin üzerinde bir kontrol sağlamaya çalışmasının başlıca nedenlerinden biri internetteki içerikleri daha erişilebilir ve kontrol edilebilir hale getirmektir. Halbuki internet geleneksel medya aracı olarak belli bir mecrası olmayan bir alandır.

 

İnternet gazeteciliğinin geleneksel medya organlarından ayıran özgürlük alanının daraltılması yasal hale getirilirse gazetecilerin tarafsız ve özgür haber yapma alanları kısıtlanacaktır. Gazetecilerin kendilerini çevrimiçi tuttukları internet gazeteciliği çevrimiçi bilgi aktarımlarının rahatça sağlandığı ve okuyucusu tarafından eleştirilen veya takdir edilen bir ortamdır. İnternet haber sitelerine yapılması planlanan kısıtlayıcı yaptırımlar gazetecilere yönelik bir eylemdir ve özgür ortamlarda paylaşımcılığa yönelik bir sansür hareketidir. Haberciliğin farklı mecralarda gerçekleştiği şu zamanlarda geleneksel basın araçlarından daha çok sosyal medya içerikli platformlar yer almaktadır ve bu platformlar aracılığı ile anında durum bildirimlerinin gerçekleşmesi sağlanmaktadır. Bu durumda, bilgi kaynağı veya nereden yayınlandığı üzerinde herhangi bir kontrol olmaması ile birlikte haberciliğin artık sabit bir yerden veya bir siteden yapılmadığı gözlemlenmektedir. Haberin yeri yoktur çünkü haber artık her mecrada yer almaktadır. Bu nedenle haberin sağlayıcısına sınırlama getirilmemelidir.

 

 


[1] “İnternet Haberciliğine Kontrol Geliyor” ( 12 Mart 2014) http://www.amerikaninsesi.com/content/internet-habercili%C4%9Fine-kontrol-geliyor/1870082.html Erişim Tarihi: 14 Mart 2014

[2] “ İnternet Gazetecileri için Kanun Tasarısı Hazır” ( 14 Mart 2014) http://bianet.org/bianet/medya/154196-internet-gazetecileri-icin-kanun-tasarisi-hazir Erişim Tarihi: 18 Mart 2014

[3] “İnternet haber sitelerine yeni düzenleme” (13 Mart 2014) http://www.trthaber.com/haber/medya/internet-haber-sitelerine-yeni-duzenleme-120936.html  Erişim Tarihi: 18 Mart 2014

[4]“İnternet haber siteleri Basın Kanunu kapsamına alınıyor” ( 12 Mart 2014) http://www.aa.com.tr/tr/haberler/300161--internet-haber-siteleri-basin-kanunu-kapsamina-aliniyor Erişim Tarihi: 18 Mart 2014

[5] Dilmen, Naci Emel (2005) “ Yönetenler Açısından Türkiye’deki İnternet Gazeteleri ve Haber Portalları Üzerine Bir Değerlendirme”, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, Sayı: 22, s,96 Erişim Tarihi: 18 Mart 2014 

 

 

http://www.turksam.org/tr/makale-detay/1017-internet-gazeteciliginin-onune-sansur-duvari-oruluyor
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.