Türk Gazeteci Çin'deki durumu Anlattı: Camiler dolup taşıyor

Çin Halk Cumhuriyeti Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde Müslümanlara oruç ve namaz yasağı getirildiğine yönelik haberler üzerine Türkiye’de Çin aleyhine protestolar devam ediyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise  Çin ile ilgili haberlerin çoğunun yalan yanlış bilgilere dayandığını söyledi.

Peki, gerçek durum ne?

Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde ya da başka bölgelerde Çin devleti Müslümanlara baskı uyguluyor mu?

YÖN Radyo Türkiye medyasında bir ilki gerçekleştirerek Sincan –Uygur bölgesinin merkezi Urumçi’den gerçekleştirdiği canlı yayın ile -üstelik Ramazan’da ve Cuma namazı sırasında – bölgedeki durumu dinleyicilerine aktardı. Çin’de yaşayan  Türk gazeteci Sadi Kaymaz YÖN Radyo’dan Ulaş Can’ın sorularını yanıtladı.  

ÇOK RAHAT İBADETLERİNİ GEÇİRİYORLAR

YÖN Radyo:  Sayın Kaymaz iki gündür Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndesiniz. İlk izlenimleriniz neler? Ramazan orada nasıl geçiyor ?

Sadi Kaymaz: Bilgi kirliliği bu sene hem Twitter hem Facebook olsun o kadar birden bire yoğunlaştı ki gece bile benim telefonum çalıyor. Sadi Bey iyi misin orada oruç tutabiliyor musun?, diye… Önceleri gelir geçer diye karşıladım ama kız kardeşim bile arayıp ağabey oralarda ne oluyor diye sorunca biz de şaşırdık. Neden şaşırdık, anlatayım. Ben gazetecilik yapıyorum Pekin'de yaşıyorum çok defalar Sincan'a geldim Kaşgar'a geldim Urumçi'ye geldim. Pekin'in aşağı yukarı 5 bin senelik geçmişi var. Müslümanlık da kendi yapısı kendi dokusu içinde var. Annem babam da çok rahat ibadetlerini yerine getiriyorlar ama o kadar büyük bir bilgi kirliliği oldu ki bizim de içimizde ufak bir şüphe olmadı diyemem. Dün sabah erkenden Pekin'den çıktık yaklaşık 4 saatlik bir yolculuğun ardından Urumçi'ye geldik. Urumçi biliyorsun bölgenin merkezi. Özerk bölgenin başkenti. Uçakta şöyle bir anons geçti. Bugünkü menümüzde tavuklu pilav ve dana pilav var dediler. Ve sonradan bir cümle eklediler. Çin'in devlet şirketi AirChina dedi ki bütün yiyeceklerimiz helaldir. Bu önemli, neden önemli 1 milyarlık bir nüfus var Çin'de ve bunun sadece 23 milyonu Müslüman ve Özerk Bölge'nin toplam nüfusu 20 milyon ama yine de buraya uçarken böyle hassasiyet gösteren bir devlet düşünün. Neden zorla insanlara oruç bozdursun. Oruç bozdurmak için zorla neden içki içirtsin?

ÇİNLİLER MÜSLÜMANLIKTAN ÇOK UZAK DEĞİLLER

YÖN Radyo : Bilmeyenler için söyleyelim. Çin'de Uygurlar'dan çok daha fazla sayıda Çinli Müslüman var doğru mu ?

Sadi Kaymaz: Tabii çok doğru.  23 milyon Müslüman var. Çoğunluğu Çin kökenli Müslümanlar onun dışında sadece Uygurlar da yok. Uygurlar belki de 2. büyük Müslüman grup fakat onun haricinde ülkenin özellikle batısında Kazaklar var, Kırgızlar var pek çok etnik grup var. Yine Moğol etnik kökenine mensuplar var. Çinliler Müslümanlıktan çok uzak değiller. Hepsi ibadetlerini gayet her zaman olduğu gibi yerine getiriyorlar. Urumçi''ye indikten sonra camiye gidelim dedik. Gittik namaz vakti değildi. Bir imam ve bir müezzin vardı onlarla biraz konuştuk. Etrafı biraz kolaçan ettik. Ne oluyor ne bitiyor. Camiye giriş yasak mı değil mi ? Etrafta polisler var mı yok mu ? İnsanlar burada ibadet yasaklandı mı diye soruyorlar ama bizim burada bunu sormamız saçma olacak çünkü insanlar zaten ibadetlerini yapıyorlar. Çünkü her şeyiyle belli ki insanlar camiye girip çıkıyorlar. Bir sorun yok. Cami açık. Derken camiden çıktık. Akşam oldu. Uygurlu bir aileye konuk olduk. Kalabalık bir Uygurlu aile. 75 yaşında bir amcamız varmış. Mehmet Amca. Orayı da tasvir edeyim biraz. Bildiğin bir Anadolu ailesi. Oruçlarını açmamışlar bizi beklemişler. Geç gittik biz biraz. Sonra Mehmet Amca dedi ki ben gidiyorum. Camiye teravih namazını kılmaya gitti. Biz de gittik camiye namaz vakti. Caminin avlusu da doluydu. Herkes rahatça girip çıkıyordu. Yalnız orada bir tek şey var. Camiye girişlerde metal dedektörlerle çanta taraması yapılmak isteniyor. Bundan dolayı belki yanlış anlamalar olabilir. Ama kimlik tespiti gibi bir şeyler kesinlikle söz konusu değil. Bu da belki radikal dinci grupların bizim de sınırımıza dayandığı dönemdeki gibi  Çin'de kendisine karşı böyle bir tehlike görebiliyor.

CAMİ AVLUSU ÇOK KALABALIK

YÖN Radyo: Anadolu Ajansı ve TRT dün Urumçi'de  oruç ve namazla ilgili bir yasak olmadığını ama çok sayıda güvenlik önlemi olduğunu aktarıyorlardı. Çin'de geçtiğimiz aylarda çokça saldırı oldu. Hatta bunlardan birini Çin kendi 11 Eylül'ü olarak adlandırdı. Bu güvenlik önlemleri bu saldırılardan dolayı mı?

Sadi Kaymaz: Evet silahlı askerler de yarı silahlı askerler de belki bizde jandarmaya denk düşüyor onlar da çok yoğun vardı o dönem. Ama şimdi öyle yoğun görmüyorsunuz. Yine devriyeler var geziyorlar ama o dönem ki gibi değil. Polis varlığı çok aşırı derecede değil gibi geldi bana en azından geçtiğimiz senelerdekine göre çok daha az. Pekin'de 3- 4 sene önceye kadar polis görmek çok zordu. Fakat bu terör olaylarından sonra özellikle tren istasyonunda onlarca kişi katledildi radikal İslamcılar tarafından. Pekin'de de artık önemli noktalarda polis görüyoruz. Aslında bu polis varlığı da ülkenin diğer yerlerinden çok farklı değil. Eskiden görmediğimiz polisleri özellikle toplu taşıma duraklarında görüyoruz.

YÖN Radyo: Urumçi'ye geri dönecek olursak. Cuma namazında odaydınız. Cuma namazı ile ilgili bir sıkıntı yaşandı mı ?

Sadi Kaymaz: Ben cuma namazı sırasında Sincan'daki etnik ve dini sorunlarla ilgili iki uzmanla röportaj yapıyordum. Ama grubumuzdan diğer arkadaşlar camiye gittiler. Cami avlusu çok kalabalık dışarıya çıkamıyoruz dediler. Herhalde bu örnek yeterlidir. 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.